W obliczu dynamicznie zmieniającego się społeczeństwa, jednym z istotnych zagadnień jest monitorowanie uczestnictwa w praktykach religijnych. W Polsce, gdzie dominującą religią jest katolicyzm, coroczne badanie frekwencji na mszach świętych oraz przystępowania do komunii dostarcza cennych danych na temat zaangażowania wiernych. W najnowszych statystykach z 2023 roku, widzimy, że na msze uczęszczało jedynie 29,2 proc. katolików, co stanowi spadek w porównaniu z 36,9 proc. z 2019 roku. Przekładając te liczby na całą populację Polski, tylko około jedna czwarta mieszkańców uczestniczy w niedzielnych mszach.
Coroczne liczenie wiernych jako wskaźnik zaangażowania
19 października odbędzie się doroczne liczenie wiernych w kościołach całej Polski. To wydarzenie, organizowane przez Konferencję Episkopatu Polski, pozwala na dokładne zbadanie liczby osób uczestniczących w mszach i przystępujących do komunii. Wyniki tej akcji są gromadzone przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego (ISKK) i stanowią ważny element rocznika statystycznego „Annuarium Statisticum Ecclesia in Polonia”.
Wskaźniki takie jak dominicantes (uczestnictwo w niedzielnych mszach) oraz communicantes (przystępowanie do komunii) od lat stanowią podstawę do analizy zmian zachodzących w polskim kościele katolickim. W 2023 roku wskaźnik dominicantes wyniósł 29,2 proc., co jest spadkiem w porównaniu do poprzednich lat, podczas gdy communicantes osiągnął poziom 14,2 proc.
Różnice regionalne i ich znaczenie
Analizując dane z różnych diecezji, można zauważyć znaczne różnice w zaangażowaniu wiernych. W 2023 roku diecezja tarnowska odnotowała najwyższą frekwencję na mszach, wynoszącą 24,4 proc., podczas gdy diecezje takie jak szczecińsko-kamieńska oraz sosnowiecka miały jedynie 8,5 proc. uczestnictwa. Te różnice mogą odzwierciedlać lokalne tradycje religijne oraz stopień urbanizacji regionów.
Analiza historyczna: z czego wynikają zmiany?
Porównanie danych historycznych ukazuje wyraźny trend spadkowy w uczestnictwie w praktykach religijnych. W 2010 roku do kościoła chodziło 41 proc. katolików, a do komunii przystępowało 16,4 proc. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do gwałtownego spadku tych liczb, ale nawet po jej zakończeniu poziom uczestnictwa nie powrócił do wcześniejszych wartości. W 2023 roku tylko 24,8 proc. Polaków uczestniczyło w mszach, a 12,1 proc. przyjmowało komunię.
Znaczenie badań dla społeczeństwa
Wyniki dorocznego liczenia wiernych są istotne nie tylko dla Kościoła Katolickiego, ale również dla całego społeczeństwa. Zmieniające się praktyki religijne mogą wpływać na życie społeczne i kulturalne w Polsce, a także na postrzeganie roli Kościoła w życiu publicznym. Monitorowanie tych zmian pozwala na lepsze zrozumienie procesów społecznych zachodzących w kraju.
O autorze
